(حقایق و توهمات)

گفتند: خوشبخت کسی است که جاه و مال فراوان دارد. گفتم: خوشبخت کسی است که دلی پاک و اندیشه‌ای آرام دارد. گفتند: فقیر اسیر اندوه است، غمگین، شب‌ها را در رنج و تنگی می‌گذراند. گفتم: خوشبختی، جان‌های روشنی است که بدون بند و زنجیر، سربلند و شادمان زندگی می‌کنند. گفتند: ثروتمندان در رفاه و گشایش زندگی می‌کنند، شراب می‌نوشند و در تجمل و موفقیت به سر می‌برند. گفتم: رضایت، اتاق‌هایی است که سرای آن‌ها خوشبو و عطرش مشک است و برای نسل‌ها باقی می‌ماند. گفتند: آیا فلسفه‌ای بر پایه توهمات بنا می‌کنی و عمرت را در میان وهم و گِل‌آلودگی دفن می‌کنی؟ گفتم: نه وهمی و نه گِل‌آلودگی‌ای مرا همراهی نمی‌کند؛ و هر کس نفس خود را گرامی دارد، مورد احترام و تجلیل قرار می‌گیرد. گنجینه‌های زمین، صاحبشان را نجات نمی‌دهد، اگر زنده باشد و دردناک، خسته از بارهای سنگین. و چه بسیار فقیری که در کلبه‌اش پادشاهی دید، و چه بسیار ثروتمندی که به دلیل اعمال ناپسندش سقوط کرد. گفتند: گمان کردی خورشیدهای جهان در حال طلوع هستند، پس در هم آمیختی وهم‌ها را با آرزوها. گفتم: هرگز نه، و چشم دل بیناست؛ ثروت را در رضایت نفس و آرامش خاطر می‌بیند. پادشاهان می‌میرند، هرچند خانه‌هایشان بلند باشد، و عطر رضایت، والاتر از مال باقی می‌ماند.