جزئیات مربیان کوچک... حتی ترامپ هم به آنها توجه کرد
مربیان در دنیای فوتبال همواره مورد انتقاد قرار میگیرند و در هر شکستی، چه ناشی از خطای تاکتیکی، اشتباه فردی یا حتی بدشانسی، به عنوان نخستین متهمان شناخته میشوند. شدت این نقدها زمانی که صحبت از تیمهای ملی در میان است، بیشتر میشود و در مسابقات بزرگ مانند جام جهانی به اوج خود میرسد؛ جایی که هر بازی به محاکمهای علنی برای تصمیمات و انتخابهای مربی تبدیل میشود. در حالی که برخی مربیان مورد حملهای فراتر از حد انصاف قرار میگیرند، دیگران با ارتکاب خطاهای فنی آشکاری که برای همه قابل مشاهده است، به منتقدان خود بهانه میدهند؛ به حدی که حتی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، که اقرار میکند اطلاعات زیادی درباره فوتبال ندارد، متوجه آنها میشود.
توضیحات ترامپ در مراسم استقبال فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) در نیویورک، تنها یک شوخی گذرا نبود، بلکه به یکی از پرتکرارترین اظهارات پس از حذف تیم ملی انگلیس از نیمهنهایی جام جهانی در برابر آرژانتین با نتیجه (۲-۱) تبدیل شد. او با لحنی کنایهآمیز که حاوی انتقاد آشکاری بود، گفت: «شما در انگلیس بازیکن فوقالعادهای دارید، من با او گلف بازی کردهام و او هری کین است. فکر میکنم شاید اشتباه کرده باشند که او را به یک مدافع تبدیل کردند! من که چیزی از فوتبال نمیفهمم، اما آنها پیشروی کردند، سپس بهترین بازیکن خود را به دفاع فرستادند... باید کمی تهاجمیتر باشیم، مگر نه؟». اگرچه ترامپ صحبت خود را با عبارت «من که درباره مربیگری چه میدانم؟» به پایان رساند، اما کلماتش به هسته اصلی بحران تیم ملی انگلیس در آن شب برخورد کرد و بحثها را درباره انتخابهای فنی توماس توخل، مربی آلمانی، دوباره شعلهور ساخت؛ چرا که بسیاری معتقد بودند تیم در بخش فنی بیشتر از زمین بازی شکست خورده است.
توخل تنها مربی نبود که در این جام جهانی در کانون انتقادات قرار گرفت؛ این مسابقات نشان داد که برخی از بزرگترین تیمهای ملی جهان قربانی تصمیمات تاکتیکی بحثبرانگیز شدهاند؛ از انگلیس آغاز شده، از فرانسه و برزیل گذشته و به آرژانتین ختم میشود که خود نیز با وجود رسیدن به فینال، مورد انتقاد قرار گرفت. رنج انگلیسیها رسماً از دقیقه ۵۵ آغاز شد، زمانی که آنتونی گوردون گل پیشروی را برای تیم ملی خود به ثمر رساند؛ لحظهای که باید برتری روانی و تاکتیکی را به «سیاهپوشان» میداد تا بر بازی مسلط شوند. اما توخل مسیر کاملاً متفاوتی را انتخاب کرد و با انجام تغییرات دفاعی متعدد، به عقبنشینی در مناطق دفاعی روی آورد و توپ، فضا و ابتکار عمل را به آرژانتین واگذار کرد؛ در نتیجه بازی به تدریج به محاصرهای مداوم بر دفاع انگلیس تبدیل شد. این تغییر رویکرد، هری کین را مجبور کرد تا کاملاً از محوطه جریمه دور شود، به طوری که در بسیاری از دقایق بازی، بیشتر شبیه یک هافبک دفاعی بود تا یک مهاجم نوک و رهبر خط حمله.
این موضوع به وضوح بر آمار او تأثیر گذاشت؛ او بازی را با تنها ۲۶ لمس توپ، بدون هیچ شوت به سمت دروازه، به پایان رساند، در حالی که ۶ تکل دفاعی انجام داد و دو توپ را از داخل محوطه جریمه تیم خود دفع کرد؛ صحنهای که خلاصهای از تغییر ماهیت تیم بود. زبان آمار نیز به اندازه صحنههای داخل زمین بیرحم نبود؛ درصد مالکیت توپ انگلیس به ۳۶ درصد در برابر ۶۴ درصد آرژانتین کاهش یافت و آمارها نشان داد که تیم ملی انگلیس تنها ۱۲ درصد از توپ را در بازه زمانی بین گل گوردون و گل پیروزی لاوتارو مارتینز حفظ کرده است؛ رقمی که میزان سلطه آرژانتین پس از عقبنشینی بزرگ انگلیس را نشان میدهد.
این صحنه موجی از خشم را در رسانههای بریتانیا برانگیخت. وین رونی، اسطوره فوتبال انگلیس، در تحلیل فنی خود از شبکه بیبیسی به شدت حمله کرد و گفت: «ما بیش از حد عقبنشینی کردیم و کاملاً تسلیم شدیم. این استراتژی شکستخوردگی، گناهِ توخل است که باعث فروپاشی ما در لحظات سرنوشتساز شد.» به همین ترتیب، پل مرسن، تحلیلگر مشهور، در برنامه اسکای اسپورتس ابراز شگفتی کرد و گفت: «احساس شکست کامل دارم. توخل با تغییرات دفاعی خود که آرژانتین را به شکار ما دعوت کرد، اعتماد به نفس بازیکنان را نابود کرد.»
انگلستان تنها موردی نبود که در طول این مسابقات بحثبرانگیز شد؛ در اردوی تیم ملی فرانسه، دیدیه دشان نیز با طوفانی مشابه روبرو شد، پس از آنکه تیم «خروسها» از رقابتها حذف شد و سپس در بازی تعیین رتبه سوم با شکستی سخت و تاریخی با نتیجه شش گل به چهار گل در برابر انگلیس روبرو گردید. این نتیجه موج گستردهای از انتقادات را در فرانسه برانگیخت؛ روزنامه «لکیپ» عملکرد تاکتیکی دشان را «بینظمی مطلق و ناتوانی در ایجاد یک سیستم دفاعی که خط میانی را محافظت کند» توصیف کرد و معتقد بود تیم ملی تعادل خود را در مهمترین مراحل مسابقات از دست داده و دیگر آن سیستم جمعی که موفقیتهای سالهای گذشته را رقم زده بود، را در اختیار ندارد. شدت این بحثها با انتقادات مستقیم برخی از ستارههای سابق فوتبال فرانسه افزایش یافت که تأکید کردند تیم ملی تقریباً به طور کامل به راهحلهای فردی کیلیان امباپه، اوسمان دمبله، مایکل اولیسه، دیزیره دو و برادلی بارکولا تکیه کرده است، بدون اینکه سیستم تاکتیکی منسجمی برای ایجاد تعادل بین حمله و دفاع یا ارائه حمایت لازم در انتقالهای سریع وجود داشته باشد.
از سوی دیگر، برزیل بحران قدیمیای را که در مسابقات بزرگ همواره آن را همراهی کرده بود، دوباره به چالش کشید، زیرا کادر فنی بار دیگر در عبور از سد تیمهای اروپایی در مرحله حذفی ناموفق بود، با وجود اینکه تیم ملی برخی از نامهای درخشان در لیگهای اروپایی را در اختیار داشت. ریوالدو، ستاره سابق برزیل، بدون تردید از نارضایتی هواداران ابراز کرد و گفت: «آنچه میبینیم، سادگی تاکتیکی است که شایسته نام برزیل نیست. ما با شدت غیرمطالعهشده به حمله میرویم و خط دفاع را کاملاً در برابر ضدحملات تنها میگذاریم و مربی به دلیل مدیریت نادرست تغییرات و ناتوانی در کشتن ریتم بازی زمانی که پیشرو هستیم، مسئولیت کامل را بر عهده دارد.» این کلمات جنبهای از ناامیدی همراه با حذف «سیلسائو» را تجسم بخشید، زیرا کارلو آنچلوتی، مربی ایتالیایی تیم ملی برزیل، ناتوان به نظر میرسید تا تعادل بین کیفیت حمله و انضباط دفاعی را ایجاد کند؛ معادلهای که همواره افتخارات تاریخی برزیل را ساخته است.
حتی تیم ملی آرژانتین که موفق به رسیدن به فینال شد، از انتقادات مصون نماند؛ لئونل اسکارونی، مربی آنها، در مرکز طوفانی از انتقادات به دلیل انتخابهای تاکتیکی خود قرار گرفت، به ویژه رویکرد دفاعی افراطی، از دست دادن کنترل خط میانی و ناتوانی حملهای که در عدم شوتزنی تیم ملی خود در طول ۱۲۰ دقیقه متجلی شد. با وجود شدت حملات، اسکارونی از جستجوی بهانه خودداری کرد، برتری اسپانیا را پذیرفت و تأکید کرد که داوری دلیل شکست نبوده است، سپس به شدت از بازیکنانش دفاع کرد و مسئولیت کامل را بر عهده گرفت؛ صحنهای که به اوج خود رسید زمانی که اشک بر چشمانش حاکم شد و کنفرانس مطبوعاتی را ترک کرد؛ تجسمی از حجم فشارهای روانی که مربیان تیمهای ملی در بزرگترین رویداد فوتبالی جهان تجربه میکنند.
