من صید الخاطر: ازل، ابد، سرمدا و امد

«ازلی»، «ابدی»، «سرمندی» و«امدی»، واژه‌های زمانی عربی هستند که هر یک تعریف و توصیف متفاوتی نسبت به دیگری دارند. این واژه‌ها از درجه‌بندی زبانی بسیار رقیق برخوردارند و عرب‌ها آن‌ها را تقسیم‌بندی کرده و تفاوت زمانی هر یک را به‌دقت مشخص نموده‌اند.

ازلی، آن است که در گذشته‌ای بی‌پایان، آغازی ندارد و تا امروز نیز ادامه دارد؛ و این صفت خالق است. وجود ذات الهی ازلی است، پیش از او کسی نبوده و پس از او نیز کسی نیست، چنان‌که پیامبر ما (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود: «خدا بود و چیزی جز او نبود».

ابدی، آن است که پایانی ندارد و تا آینده‌ای بی‌پایان ادامه می‌یابد. لذت اهل بهشت ابدی است؛ آغاز آن هنگام ورود به بهشت است و پایانی ندارد، پس لذت ابدی است، چنان‌که خداوند متعال فرمود: «و کسانی که ایمان آوردند و کارهای نیک انجام دادند، آنان را به بهشت‌هایی وارد خواهیم کرد که از زیر آن‌ها رودها جاری است و در آن‌جا ابدی خواهند ماند»؛ و چنان‌که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خطاب به اهل بهشت فرمود: «ای اهل بهشت، جاودانگی است و مرگی نیست؛ و ای اهل آتش، جاودانگی است و مرگی نیست».

سرمندی، آن است که نه آغازی دارد و نه پایانی؛ و ادامه‌ی همیشگی است که ازلی و ابدی را با هم در بر می‌گیرد. وجود الهی سرمندی است که از مرزهای گذشته و آینده فراتر می‌رود. خداوند سبحان سرمندی را در این آیه ذکر کرده است: «بگو: آیا دیدید اگر خداوند شب را تا روز قیامت سرمندی قرار دهد، چه خدایی جز خدا نور را به شما می‌رساند؟».

امدی، آن است که برای آن میان آغاز و پایان، زمانی مشخص شده است، مانند عمر انسان. خداوند برای انسان مدت عمری تعیین کرده که از آغاز آفرینش او در رحم مادرش آغاز می‌شود و با مرگ او پایان می‌یابد. خداوند سبحان امد را در این آیه ذکر کرده است: «او آرزو دارد که میان او و آن (مرگ) فاصله‌ای دور باشد». عرب‌های باستان می‌گفتند: «برای هر چیزی امدی است و برای هر امدی ابلی است»، یعنی برای هر امری مهلت و مدتی مشخص است که در آن پایان می‌یابد.

داستانی درباره‌ی ازل نیز وجود دارد. گفته می‌شود فیلسوفی از یک اعرابی پرسید: «آغاز این جهان چیست؟» اعرابی پاسخ داد: «خدا». فیلسوف گفت: «پس پیش از او چه بود؟» اعرابی گفت: «اگر پیش از او چیزی بود، او نخستین نبود؛ و او نخستین است که برای نخستین بودنش آغازی نیست». فیلسوف پرسید: «چگونه عقل می‌تواند چیزی را که آغازی ندارد تصور کند؟» اعرابی لبخندی زد و گفت: «با انگشتانت از یک به بالا بشمار». فیلسوف شمرد: «یک، دو، سه...». اعرابی گفت: «پس روی یک بایست و به من بگو: پیش از آن چه بود؟» فیلسوف گفت: «چیزی پیش از آن نیست». اعرابی گفت: «اگر در شمارش، پیش از یک چیزی نیست و یک مخلوق است، پس چه بگوییم درباره‌ی یگانه‌ی ازلی؟».

خدایا، زنادیکان حوثی و کسانی که به آن‌ها دستور تهاجم به شریف‌ترین سرزمین‌ها را داده‌اند را عبرتی قرار ده برای کسانی که عبرت می‌گیرند، و آنان را به عذاب بد ابدی در دنیا و آخرت مبتلا ساز. خدایا، نابودی‌شان را در توطئه‌های خودشان قرار ده و عرب‌ها و مسلمانان را از شرور، کینه‌ها و خیانت‌هایشان در امان دار. خدایا، آنان را از «اهل آتش، جاودانگی است و مرگی نیست» قرار ده.