پایداری بدون ایمنی ممکن نیست
دول در زمانهای ثبات آمادگی خود را آزمایش نمیکنند، بلکه در لحظاتی که تواناییشان را در حفاظت از انسان و تداوم زندگی در میان بحرانها و چالشها آشکار میسازند، این آزمون رخ میدهد. بحرانها نهتنها قدرت نظامها را نمایان میسازند، بلکه میزان ضعفی را که ممکن است پشت اقدامات و شعارها پنهان باشد نیز فاش میکنند.
در شرایط تحولات سریع و پیدرپی، حکمرانی و پایداری دیگر صرفاً مفاهیم نظری نیستند، بلکه به بخشی اساسی از ساختار نظامهایی تبدیل شدهاند که توان بیشتری برای ثبات و مواجهه با آینده دارند. در کویت، با حرکت به سوی پروژههای توسعهای و چشمانداز بلندمدت، اهمیت آمادگی و مدیریت ریسک و بحران بهعنوان ارکان اصلی تداوم توسعه برجسته میشود، بهویژه پس از آنکه رویدادهای اخیر منطقه نشان داد که هدف قرار گرفتن زیرساختها و خدمات حیاتی، نهتنها قدرت نظامها را میآزماید، بلکه سطح آمادگی را نیز محک میزند.
از این منظر، پرسشی بنیادین مطرح میشود: اگر حکمرانی هدفش ساختن نظامهای کارآمدتر و شفافتر است و پایداری به دنبال تضمین تداوم بلندمدت است، جایگاه «ایمنی» در این معادله کجاست؟ آیا میتوان حکمرانی و پایداری را بهصورت واقعی محقق ساخت، بدون آنکه فرهنگی ایمنی ریشهدار وجود داشته باشد که پایهای برای آمادگی و ثبات باشد؟
حکمرانی با تعداد زیاد مقررات نمایان نمیشود، بلکه با توانایی سیستم در اتخاذ تصمیم و مدیریت ریسکها بهصورت کارآمد ظاهر میگردد. ایمنی نیز نشاندهنده سطح آگاهی و آمادگی برای حفاظت از انسان پیش از آنکه ریسکها به بحران تبدیل شوند است. وقتی حکمرانی مؤثر غایب باشد، ایمنی ممکن است به اقداماتی صوری تبدیل شود که در اولین آزمون واقعی، ضعف کل سیستم را آشکار میسازند.
این همان دلیلی است که چرا ایمنی امروز به مسئلهای فراتر از جنبههای عملیاتی تبدیل شده است، بهویژه با توجه به تلفات انسانی و اقتصادی ناشی از ضعف سیستمهای ایمنی در سراسر جهان.
برآوردهای بینالمللی نشان میدهد که ضعف در رعایت اصول ایمنی و بهداشت حرفهای، سالانه معادل حدود ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان به اقتصاد جهانی تحمیل میکند؛ امری که تأثیر مستقیم ایمنی بر ثبات، توسعه و پایداری نظامها در بلندمدت را نشان میدهد.
به همین دلیل، نمیتوان ایمنی، حکمرانی و پایداری را بهعنوان پروندههای جداگانه مورد توجه قرار داد، زیرا ضعف هر یک از این عناصر بهطور مستقیم بر کارآمدی سایر عناصر و توانایی سیستم برای تداوم تأثیر میگذارد. ایمنی اقدامی نیست که پس از وقوع بحرانها اجرا شود، بلکه پایهای است که قدرت نظامها و توانایی آنها در حفاظت از انسان و آمادگی در برابر ریسکها از آنجا آغاز میشود. حکمرانی نیز عنصری است که تصمیمگیری را نظم میبخشد، وضوح مسئولیتها را تقویت میکند و کارآمدی مدیریت سیستم را افزایش میدهد. وقتی این عناصر بهصورت یکپارچه عمل کنند، ایمنی از اقداماتی مکتوب به فرهنگی تبدیل میشود که بر پایه آگاهی، مسئولیتپذیری و آمادگی استوار است و پایداری بهعنوان نتیجهای طبیعی از سیستمی که قادر است با اطمینان و کارآمدی در هر شرایطی تداوم یابد، محقق میگردد.
