فلسطینی که هرگز تجربهاش نکردیم
شروع کردم به گشتوگذار در وبسایتهای خبری تا دست به قلم شوم و درباره موضوعی مرتبط با فلسطین بنویسم، اما مدت زیادی طول نکشید تا توجهم از میان اخبار پراکنده شد و ندانستم کدامیک فوریتر و شایستهی نوشتن و بسط دادن است. همه فوری بودند و همه دربارهی تراژدی انسان فلسطینی سخن میگفتند؛ انسانی که گاهی دیگر نمیدانستم آیا فلسطینی بودنش امری پسندیده است یا ناپسند.
برخی اخبار را مدتی طولانی مرور کردم، سپس سرم را در کف دستهایم گرفتم و ذهنم مرا از این جهان دور برد. این بار به همهی آنچه در جریان است فکر نکردم، بلکه به پرسشی دیگر اندیشیدم: فلسطین چگونه بود اگر اشغال نمیشد؟
شهرها، روستاها و کوچهپسکوچههای کهنش چگونه به نظر میرسیدند؟ عکا، یافا، ناصره و حیفا امروز چه شکلی بودند؟ آیا خیابانهایشان پر از گردشگران، قهوهخانههایشان پر از مردم و خانههایشان پر از صاحبانشان بود؟ آیا ما شهرهایمان را به عنوان شهرهای عادی میشناختیم، جایی که جزئیات کوچک زندگیمان را در آن میزیستیم و خاطراتمان را میساختیم، بدون اینکه زیاد به معنای فلسطینی بودن فکر کنیم؟
و دربارهی فاصله میان قدس و غزه پرسیدم. شاید اصلاً فاصلهای وجود نداشت؛ میتوانست سفر از قدس به غزه صرفاً یک سفر باشد، سفری که در آن از کشور عبور میکردیم، تفاوت شهرها و لهجههای مردمشان را میدیدیم، از روستاها و زمینهای کشاورزی میگذشتیم و سپس در عصر به خانههایمان بازمیگشتیم. میتوانست دانشجویان دانشگاههایشان را در هر شهری انتخاب کنند، خانوادهها تعطیلات آخر هفته را در ساحل یافا یا غزه بگذرانند و مردم بدون برنامهریزی قبلی برای سفر، از شهری به شهر دیگر بروند، گویی که این یک ماجراجویی است.
و شاید برادرانمان از کشورهای عربی و خلیج فارس برای نماز خواندن در مسجدالاقصی به فلسطین میآمدند، ما با آنها دیدار میکردیم، آنها را در گشتوگذاری در کوچهپسکوچههای قدیم قدس، بندر یافا، خیابانهای حیفا و محلههای عکا همراهی میکردیم، با آنها سر سفرههایمان مینشستیم، ساعتها صحبت میکردیم، اختلاف نظر داشتیم و میخندیدیم، و سپس با امید به دیداری نزدیک، آنها را بدرقه میکردیم.
در پایان... در حالی که من در میان جزئیات این زندگیِ هرگز زیستهی ما در حرکت بودم، صدایی به مکان نفوذ کرد و مرا به جایی که نشسته بودم بازگرداند. سرم را بلند کردم و اطرافم را نگاه کردم و برای لحظهای احساس کردم که در سرزمینی میگردم که خوب میشناسم، اما به شکلی که تصور میکردم به ما داده نشد. من فلسطین را ایدهآل تصور نمیکردم، بلکه آن را صرفاً سرزمینی عادی تصور میکردم، بدون اشغال، بدون آوارگی، بدون خونریزی؛ فلسطینی که ما هرگز آن را تجربه نکردیم.
