مارک کارنی چه فکر میکند که انجام میدهد؟ *
پس از فروپاشی مذاکرات تجاری بین کانادا و ایالات متحده در ۲۱ اوت، روابط اتاوا با چین، پاکستان و قطر صمیمیتر از روابطش با همسایه جنوبی و بزرگترین شریک تجاریاش شد.
در ژانویه، نخستوزیر مارک کارنی در «داووس» اعلام کرد که «توهم راحت» ناشی از نظام بینالمللی تحت رهبری ایالات متحده به پایان رسیده است. او معتقد بود که قدرتهای متوسط، از جمله کانادا، میتوانند نظام جدیدی مبتنی بر حقوق بشر، توسعه پایدار، همبستگی و احترام به حاکمیت دولتها بنا کنند.
اما کارنی مهمترین عنصر را نادیده میگیرد: امنیت. اگر او واقعاً میخواهد کانادا راه سومی را رهبری کند، شایستهتر آن است که به دنبال ایجاد اتحاد دفاعی و تجاری میان کشورهای انگلیسیزبان باشد: کانادا، استرالیا، نیوزیلند و بریتانیا. چنین اتحادی میتوانست یک نیروی دریایی جهانی تشکیل دهد و به اعضای خود سومین بودجه دفاعی بزرگ جهان پس از ایالات متحده و چین را اعطا کند. اما او به جای آن، از این مسیر فاصله میگیرد.
همین موضوع درباره مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی نیز صدق میکند. کانادا میتوانست شریک اصلی ایالات متحده در تأمین این منابع و مقابله با سلطه چین بر آنها باشد. اما واشنگتن با اتحادیه اروپا، ژاپن، بریتانیا، امارات متحده عربی و آرژانتین توافقنامههایی امضا کرد، در حالی که مذاکراتش با کانادا به دلیل درخواست دولت ترامپ برای اولویت دسترسی به صادرات مواد معدنی حیاتی کانادا، با بنبست مواجه شد.
کارنی به جای آن، شبکهای مستقل از شراکتها با اروپا، استرالیا و پاکستان بنا کرد. درست است که کانادا یک قدرت معدنی مهم است، اما این سیاست آن را به استراتژی فرانسه در دوران شارل دوگل نزدیکتر میکند: بهرهگیری از چتر امنیتی و بازارهای آمریکا، در حالی که همزمان به دنبال کسب فضای مستقلی از نفوذ و سود است.
در ماه مه، کارنی نخستوزیر کانادایی شد که برای اولین بار در جمع پارلمان اروپا سخنرانی کرد، و سپس در ارمنستان اعلام کرد که نظام بینالمللی «از اروپا» بازسازی خواهد شد. اما چگونه اروپا میتواند نظام جهانی را بازسازی کند، در حالی که ناتوان از دفاع از خود است؟ نفوذ اروپا در خاورمیانه به پایینترین سطح خود در چندین قرن رسیده است، و بریتانیا و فرانسه نیز از مذاکرات پایاندهنده جنگ اسرائیل و غزه کنار گذاشته شدند.
واقعیت این است که قدرتهای متوسط نمیتوانند قدرتهای بزرگ را نادیده بگیرند. اتحاد دفاعی که اخیراً پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه را گرد هم آورد، این موضوع را نشان میدهد: این کشورها در «منطقه میانی» بین واشنگتن و پکن قرار ندارند، بلکه سعی در تعادلبخشی به روابط خود با قدرتهای بزرگ دارند.
مواد معدنی حیاتی برای ایالات متحده آنقدر مهم هستند که نمیتوان آنها را تنها به کانادا واگذار کرد، و کانادا در این زمینه آنقدر مهم است که واشنگتن نمیتواند آن را نادیده بگیرد.
بنابراین، پس از آنکه کارنی از «توهم راحت گذشته» رها شد، باید حقیقت ناخوشایند را بپذیرد: قدرتهای متوسط همواره مجبورند در میان قدرتهای بزرگ عمل کنند. و وقتی این قدرتها با هم برخورد میکنند، همانطور که برخورد بین ایالات متحده و چین فزونی میگیرد، تلاش برای بازی بر تضادهای میان آنها سیاست پایدار نیست.
