بدون تعارف: تعریفهای زشت
ستایش و تعریف، شادیبخش است و محبت را به ارث میگذارد؛ حالتی مثبت که لطافت ستاینده و نیکیِ کسی که مورد ستایش قرار میگیرد را آشکار میسازد. اما نکوهش، آمیخته با خشونت و خشنروی، تمرکز بر نکات منفی، ایجاد شرمندگی، توهین و تحقیر است.
با وجود تفاوت کامل میان این دو روش، هر دو در دو قطب مخالف قرار دارند، اما ممکن است در گفتوگوها و موقعیتها خلطی میان آنها رخ دهد. این آمیختگی ناهمگون و ناسازگار است که در آن، نکوهش غالب شده و احساس ناراحتی بر فضا حاکم میشود.
نمیتوانید به فردی کچل بگویید: «وقتی مو داشتی، خوشتیپ بودی! چرا کاشت مو انجام نمیدهی؟ مطمئن باش ظاهر تو جذاب خواهد شد.» آیا این ستایش است یا نکوهش؟ ستایشی با ویژگیهای خاص که با از دست دادن آنها، فرد از دایره مورد ستاییدگان به دایره نکوهششدگان وارد میشود! نباید به زنی بگویید که اگر وزن خود را کم یا زیاد کند، زیباتر به نظر خواهد رسید و استدلال کنید که وضعیت فعلی او سلامتاش را نابود کرده و به چهرهاش ظلم میکند. در این بافت تحریفشده، نه منظور و نه خواسته درک نمیشود؛ آیا وظیفه دریافتکننده این است که برای کسب ستایش واقعی و نگاه رضایتآمیز گوینده، شرایط مطرحشده توسط او را محقق کند؟ این ترکیب درهمتنیده از تقدیر و تخریب، ستایش و نکوهش... بیانگری بسیار مسخره و بیفایده است؛ نه تشویقی است و نه سودی دارد. به نظر میرسد پاسخی خشن به پرسشی باشد که هرگز مطرح نشده، و تحمیلی در نظر و عمل؛ جایی که گوینده گمان میکند سخنش فهمیدهشده و جسورانه، یا دلسوزانه و نصیحتآمیز، و افکاری عالی است، در حالی که هیچ توجهی به وجود طرف مقابل، از جنبه شرایط متفاوت او، یا حتی نظر شخصیاش درباره آنچه مناسب میداند یا ترجیح میدهد، و همچنین احساساتش نسبت به این نظرات ارزشگذاریشده ندارد.
همیشه توجیهات و دفاعهایی وجود دارد که این رفتارها را به عنوان مشارکت، پیشنهاد، محبت و دغدغه توجیه میکند. شایستهتر است که این هجومِ مطمئن، به موضوعاتی مربوط شود که با اخلاق و آداب اجتماعی سر و کار دارند، با رعایت سبک، زمانبندی، خوشبیانی و ادب، در جهت تعالی فضایل پسندیده و ارزشهای انسانی.
