در دروازه: حاکمیت و شفافیت بر اساس سلیقه
نمیدانم چگونه میتوان حکمرانی را زمانی که به آن نیاز داریم، به یک اصل مقدس تبدیل کرد و سپس آن را به جزئیاتی کوچک تقلیل داد که قابل نادیده گرفتن باشد، هرگاه نتیجهاش مورد پسند ما نباشد!
این پرسش پس از بیانیهای که فدراسیون فوتبال قطر به ریاست شیخ حمد بن خلیفه بن احمد آل ثانی صادر کرد، خود را تحمیل نمود. در این بیانیه، فدراسیون فوتبال آسیا مورد انتقاد قرار گرفت و بهطور ضمنی، شیخ سلمان بن ابراهیم، رئیس فدراسیون فوتبال آسیا، هدف گرفته شد؛ زیرا او بدون مشورت با فدراسیونهای عضو یا کسب موافقت آنها، به نام آنها موضعگیری کرد. فدراسیون فوتبال قطر تأکید کرد که پیش از صدور موضع مشترک آسیا با فدراسیونهای اروپا و کنکاکاف (اتحادیه فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب) علیه رئیس فدراسیون جهانی فوتبال، جانی اینفانتینو، هیچگونه مشورتی با آنها صورت نگرفته و از آنها اطلاعرسانی نشده است.
تناقض اینجا نهفته است که شیخ سلمان بن ابراهیم، تنها چند هفته پیش، بیش از همه درباره خطورت تصمیمات انفرادی سخن میگفت و جانی اینفانتینو را به دلیل پیشنهاد تأسیس یک شرکت تجاری برای مدیریت حقوق تجاری و رقابتهای فیفا مورد انتقاد قرار داد. او تأکید کرد که چنین مسائل بزرگهایی نباید خارج از چارچوب مشورت، حکمرانی و شفافیت مطرح شوند. صحبتهای او زیبا و متقاعدکننده بود و تقریباً میتوانست به عنوان درسی در حکمرانی ورزشی مورد استفاده قرار گیرد، اما مشکل اینجاست که خود این درس به گوش انجمنهای آسیایی یا دفتر رئیس آنها نرسیده به نظر میرسد! هنگامی که اینفانتینو تصمیمی انفرادی و بدون مشورت با فدراسیونهای قارهای و ملی میگیرد، این امر تجاوز به اصول حکمرانی تلقی میشود، اما وقتی فدراسیون فوتبال آسیا به نام اعضای خود موضعگیری میکند بدون اینکه از آنها بپرسد، این امر به یک موضع جمعی تبدیل میشود! دقیقاً در اینجا مسئله نیاز به تفسیر دارد، زیرا حکمرانی نباید مانند «منوی رستوران» باشد که از آن هر آنچه را که مناسب ماست انتخاب کنیم و بقیه را رها سازیم.
شاید عجیبترین نکته در این موضعگیری این باشد که متحدان اروپایی و آمریکای شمالی، هنگامی که خواستند موضع جمعی اتخاذ کنند، به فدراسیونهای خود مراجعه کردند، جلسات برگزار کردند، مشورت نمودند و رأی دادند و در نهایت موضعی را ارائه دادند که نماینده اعضای آنهاست. اما رئیس فدراسیون فوتبال آسیا، صاحب بزرگترین و پرجمعیتترین قاره، یا هر شخص دیگری که در این زمینه دخیل است، راه را کوتاه کرد و بدون اینکه زحمت شنیدن نظر دیگران را به خود بدهد، به نام همه موضعگیری کرد. پرسشی که مطرح میشود این است: چرا این همه عجله؟ و چرا اعضا به جلسهای شفاف و صریح دعوت نشدند تا موضوع برای بحث مطرح شود و سپس تصمیمگیری به عهده آنها گذاشته شود؟ بهویژه اینکه خود فدراسیون فوتبال آسیا میگوید که آینده فوتبال باید از طریق مشورت، گفتگوی جمعی و احترام به ساختارهای حکمرانی موجود بنا شود.
در نهایت، باید تأکید کنیم که مشکل این نیست که فدراسیون فوتبال آسیا یا رئیس آن با اینفانتینو مخالف باشند؛ این حق آنهاست و اختلاف نظر نیز امری طبیعی است. مشکل زمانی است که اصل تصمیمگیری انفرادی را زمانی که از زوریخ صادر میشود، رد میکنند، اما همان اصل را زمانی که از کوالالامپور صادر میشود، به کار میگیرند. در اینجا تنها میتوانیم بگوییم: «حکمرانی اصل بسیار زیبایی است، به شرطی که اندازهگیری شده و شخصی نباشد!»
شاید شایستهترین واکنش، تشکر از حمد بن خلیفه باشد، زیرا موضعگیری او تأیید کرد که حکمرانی و شفافیت کاغذی نیستند که در برابر حریفان استفاده شوند، بلکه اصولی ثابت و جداییناپذیرند که بر هر موضعگیری حمایتی یا مخالف نسبت به یک شخص یا سازمان برتری دارند. اصل واقعی با تغییر افراد تغییر نمیکند و با تغییر منافع دگرگون نمیشود؛ در غیر این صورت، معنای خود را از دست داده و به شعارهایی تبدیل میشود که تنها در مواقع نیاز برافراشته میگردند.
