«زوکربرگ»: هر فردی در آینده دارای یک دستیار شخصی فوقالعاده قدرتمند خواهد بود که او و اهدافش را درک میکند
مارک زاکربرگ، مدیرعامل شرکت «متا»، چشمانداز دقیق خود را از آیندهای که آن را «هوش برتر شخصی» مینامد و منافع مورد انتظار آن برای بشریت تشریح کرد. بر اساس بیانیهای که او در دهم اوت امسال منتشر کرد، «این چشمانداز تنها با اعطای اختیار کامل کاربران بر دادههای شخصیشان محقق خواهد شد.» با این حال، کارشناسانی که «الشرق الأوسط» با آنها گفتوگو کرده است، هشدار دادهاند که «پروژه هوش شخصی» ممکن است با بحران اعتماد کاربران مواجه شود.
زاکربرگ در بیانیه خود اعلام کرد که هر فرد در آینده دارای یک «نماینده شخصی» با توانایی فوقالعاده خواهد بود که او را درک میکند و اهدافش را میشناسد و بهطور شبانهروزی برای بهبود روابط، سلامت، مسیر شغلی، امور مالی، مدیریت خانه و سرگرمیهای او تلاش میکند تا زمان بیشتری برای لذت بردن از زندگی در اختیارش قرار دهد. با این حال، این طرح نگرانیهای متعددی را برانگیخته است که مهمترین آنها این است که «متا» میخواهد کاربران ردیابی دادههایی را فعال کنند که از طریق آنها اطلاعاتی بسیار خصوصی درباره فرد قابل دستیابی است؛ امری که با توجه به سوابق شرکت در استفاده از این دادهها برای اهداف بحثبرانگیز یا اجازه دادن به سایر نهادها برای چنین کاری، ترویج آن دشوار است.
بر اساس نظر ناظران، شرکت «متا» در سال ۲۰۱۶ متهم به «نشت» دادههای میلیونها کاربر «فیسبوک» به نفع شرکت «کمبریج آنالیتیکا» بدون اطلاع آنها شد و از این دادهها برای اهداف تبلیغاتی سیاسی استفاده گردید. پیامدهای این پرونده منجر به کاهش شدید اعتماد عمومی به شرکت شد، بهطوری که «فیسبوک» در سال ۲۰۱۹ در رتبه آخر «شاخص اعتماد دیجیتال» منتشر شده توسط وبسایت «بیزنس اینسایدر» قرار گرفت.
اما او در ادامه تأکید میکند: «با این حال، این دادهها برای تحقق آرزوی ساخت دستیار شخصی که جزئیات زندگی کاربر را مدیریت کند، کافی نیستند. بنابراین هوش مصنوعی برای مدیریت زندگی شما و ایفای نقش منشی شخصی یا دستیار هوشمند، نیاز دارد که زاکربرگ لایههای بسیار عمیقتری از دادههای حساس و لحظهای را هدف قرار دهد، مانند لحن صدا، حالات چهره، حرکات چشم، و حتی آنچه را که در دنیای واقعی میبینید و تعامل فیزیکی شما با محیط پیرامون، و همچنین آگاهی از زمانهای خواب، فعالیت بدنی، رژیم غذایی و حتی نوسانات خلقی شما از طریق اتصال دستیار به فناوریهای سلامت و ساعتهای هوشمند.»
سعد نیز معتقد است که «پروژه زاکربرگ» با بحران اعتماد کاربران مواجه خواهد شد. او توضیح داد: «از نظر اخلاقی و نهادی، اعتماد کاربران به «متا» به دلیل سوابق پرآشوب آن در رسواییهای نشت داده و دستکاری روانی به شدت خدشهدار شده است... اما از نظر عملی، ما با یک پارادوکس روبرو هستیم؛ «متا» امروزه بیشتر به وابستگی و اعتیاد متکی است تا به اعتماد.» او افزود که «کاربران امروزه میدانند که حریم خصوصی آنها در خطر است، اما به دلیل اثر شبکهای، جایی که خانوادهها، دوستان و جوامع آنها حضور دارند، ترک پلتفرمها بسیار دشوار است، حتی با وجود فقدان اعتماد.»
برای غلبه بر مانع بیاعتمادی و جمعآوری دادههای عمیقتر، سعد پیشبینی میکند که «متا» چندین استراتژی را دنبال خواهد کرد و توضیح میدهد: «از طریق استراتژی «تله منفعت»، اگر دستیار شخصی ارزش بسیار زیادی ارائه دهد، کاربران داوطلبانه دادههای حساس خود را در ازای این راحتی فدا میکنند - همچنین استراتژی «اسب تروا» از طریق گسترش در دستگاههای سختافزاری و تحول از یک شرکت نرمافزاری به شرکتی که با بدن کاربر و محیط او در تماس است - تجارت الکترونیک یکپارچه، از طریق تکمیل فرآیندهای خرید و فروش بهطور کامل درون برنامهها، که به آنها اطلاعات دقیقی درباره رفتار خرید واقعی میدهد، و همچنین بهرهبرداری از استهلاک دادههای روانی از طریق هوش مصنوعی.» در بازگشت به بیانیه زاکربرگ، استدلال اصلی او این است که «هوش برتر» یکی از مهمترین تحولات فناوری در تاریخ خواهد بود و بنابراین باید در دسترس همه باشد و نباید توسط شرکتها یا نهادهای دولتی انحصار یابد.
زاکربرگ همچنین معتقد است که «هوش مصنوعی نتیجه خودکارسازی یا جایگزینی نیروی کار انسانی با ماشینها نیست، بلکه از طریق گسترش فرصتها و با استفاده از سیستمهایی که به کشف دانش جدید کمک میکنند، محقق میشود.» با این حال، این دیدگاه با اقدامات خود شرکت «متا» در تضاد است؛ شرکتی که پیشتر ۲۰ درصد از کارکنان خود را تعدیل کرده است.
معتز نادِی، روزنامهنگار مصری و مربی متخصص در رسانههای دیجیتال، از سوی خود تأکید میکند که «شرطبندی متا بر روی یک دستیار هوش مصنوعی شخصی، با معضلی روبرو است که فراتر از کیفیت خود فناوری است.» او توضیح میدهد که «دستیار آگاهی از زمانبندیهای کاربر، پیامها، روابط، موقعیت مکانی، علایق و حتی وضعیت سلامت و مالی او، به سطحی استثنایی از اعتماد نیاز دارد.»
در خصوص برنامه متا برای بازگرداندن اعتماد کاربران، نادِی اضافه میکند: «مخاطبان با یک بیانیه تبلیغاتی، هرچند مفصل، متقاعد نخواهند شد، زیرا مورد نیاز، تضمینهایی قابل درک و آزمایش است که به پرسشهای متعددی پاسخ دهد؛ از جمله اینکه دستیار چه دادههایی را جمعآوری میکند؟ آنها کجا ذخیره میشوند؟ چه کسانی به آنها دسترسی دارند؟ آیا از آنها در تبلیغات یا آموزش مدلها استفاده میشود؟ و چگونه میتوان آنها را به طور کامل حذف کرد؟»
بنابراین، او معتقد است که «موفقیت این پروژه به توانایی متا در اعطای کنترل واقعی به کاربر سنجیده خواهد شد، نه از طریق سخنانی که از او خواسته میشود اعتماد کند... زیرا فناوری ممکن است شگفتانگیز باشد، اما کاربران کلیدهای زندگی دیجیتال خود را به شرکتی که احساس میکنند بیشتر از حد لازم درباره آنها میداند، واگذار نخواهند کرد، مگر اینکه ثابت کند حریم خصوصی بخشی جداییناپذیر از محصول است و نه بند حقوقی طولانی و پیچیدهای که کسی آن را نمیخواند.»
