تبادلات خلیج فارس در حوزه رایانش

با شدت گرفتن اشتیاق رایانش به انرژی، فناوری‌ها بیشتر به مناطقی که این انرژی را تأمین می‌کنند، جذب می‌شوند. از این رو، فرصتی برای کشورهای خلیج فارس فراهم می‌شود که فراتر از حفظ مزیت سنتی آن‌هاست و به حفظ سهم بیشتری از ارزشی که انرژی تولید می‌کند، پیش از عبور از مرزها، گسترش می‌یابد.

همیشه رایانش ابری این تصور را القا می‌کرد که اقتصاد دیجیتال سبک است و تقریباً از سنگینی ماده رها شده است، اما هوش مصنوعی ساختار پنهان آن را آشکار کرد: تراشه‌های پیشرفته، مراکز داده، سیستم‌های سرمایشی، شبکه‌ها و اشتیاق فزاینده به انرژی الکتریکی. بنابراین، پرسش دیگر تنها در مورد صادرات انرژی به عنوان یک کالای تجاری نیست، بلکه در تبدیل هوشمندانه آن به ظرفیت رایانشی در داخل کشور و سپس به یک خدمت دیجیتال است که از طریق آن، انرژی از مرزهای اقتصاد عبور می‌کند. انرژی باقی می‌ماند و محصول صادرات می‌شود.

با این حال، کاهش هزینه انرژی، هرچند مهم، به تنهایی برای ساخت یک صنعت یکپارچه کافی نیست. هزینه سخت‌افزار، کیفیت مقررات، اعتماد، اتصال، دسترسی به فناوری‌ها و بازارها، همه می‌توانند مزیت انرژی را در صورت عدم تعادل سایر اجزای ساختار، مستهلک کنند. معیار موفقیت، نه حجم سرمایه‌گذاری، بلکه میزان ارزشی است که در داخل اقتصاد تثبیت می‌شود. جالب اینجاست که اگرچه تراشه‌ها، مدل‌ها و پلتفرم‌ها خارجی هستند و برنامه‌ها از خارج فروخته می‌شوند، در حالی که خلیج فارس زمین، سرمایه و انرژی را فراهم می‌کند، ممکن است مشاغل ایجاد شده و بخش خصوصی گسترش یابد، اما ما ممکن است با تصویری پیچیده‌تر از صادرات انرژی روبرو باشیم، جایی که کالا در یک ناقل حمل نمی‌شود، بلکه بخش قابل توجهی از ارزش آن از طریق فیبر نوری منتقل می‌گردد.

به همین دلیل، ارتقای پروژه در زنجیره ارزش به تنهایی نشان‌دهنده توجیه‌پذیری آن نیست. معیار اصلی، آنچه به صورت محلی تولید می‌شود، در مقایسه با بهترین استفاده جایگزین برای انرژی است، پس از محاسبه هزینه سرمایه، بار شبکه‌ها، حقوق جامعه و اولویت خدمات عمومی اساسی. همچنین معادله یک جنبه خارجی نیز دارد. انرژی‌ای که رایانش به صورت محلی حفظ می‌کند، ممکن است در برخی موارد، انرژی‌ای باشد که مسیرش به صادرات بوده است. بنابراین، رایانش نه تنها ماهیت صادرات را تغییر می‌دهد، بلکه موقعیتی را که ارزش افزوده در آن شکل می‌گیرد، بازتعریف می‌کند.

در اینجا، هویت ارائه‌دهنده فناوری وزن اقتصادی عمیق‌تری کسب می‌کند. فناوری صرفاً سخت‌افزاری نیست که خریداری شود، بلکه سیستمی است که دانش، بازدهی‌ها، تأمین‌کنندگان، توانمندی‌ها و چشم‌اندازهای رشد آینده در لایه‌های آن توزیع شده‌اند. کسی که بالاترین لایه‌ها را در اختیار دارد، سهم بیشتری از میوه‌های ارزشی که تولید می‌شود را به دست می‌آورد. بنابراین، سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی باید بر اساس میزان ارزشی که به صورت محلی حفظ می‌کند، سنجیده شود: مشاغل تخصصی، بخش خصوصی گسترده‌تر، تأمین‌کنندگان محلی، درآمدهای عمومی، توانمندی‌های فناوری و بازدهی سرمایه. دقیق‌تر آن است که بگوییم هوش مصنوعی شبیه صنایع تبدیلی است، نه اینکه «هوش مصنوعی نفت جدید است».

همان‌طور که ارزش هر بشکه زمانی افزایش یافت که دیگر صرفاً نفت خام نبود، انرژی نیز می‌تواند به رایانش و سپس به خدمات و صنایع جدید ارتقا یابد. تنوع‌بخشی اقتصادی همیشه پارادوکسی با مزیت موجود نیست؛ بلکه می‌تواند ارتقای سرمایه‌گذاری و استفاده بهینه از آن باشد، حتی اگر در پایین‌ترین سطح تنوع‌بخشی طمع‌ورزانه باشد.

شرکای فناوری — شرق و غرب — و کشورهای خلیج فارس باید این رابطه را از این منظر درک کنند. آن‌ها فناوری را در اختیار دارند و این کشورها انرژی، سرمایه و توانایی ساخت را دارند. فضایی برای منافع مشترک بین آن‌ها وجود دارد، مشروط بر که موفقیت نه بر اساس تعداد مراکز داده اعلام‌شده، و نه بر اساس تعداد تراشه‌های بلوکه‌شده یا موجود، بلکه بر اساس میزان ارزشی که دو طرف واقعاً به بهترین شکل خلق کرده‌اند، سنجیده شود، پیش از آنکه گزینه‌های جایگزین جذاب‌تر شوند.