بین سوابق بیماران... و نشانگر قبر
در مطب پزشک، جاسم، پنجاهساله، از شدت ازدحام مراجعان و قطع برق که باعث خاموشی دستگاه کولر گازی نصبشده در گوشهای از اتاق کوچک پر از صندلیهای مراجعان شده بود، عرق میریخت. سکوتی وحشتناک فضا را پر کرده بود و قطرات آبی از دو طرف دستگاه چکه میکردند و روی کاشیهای موزاییک قدیمی مینشستند. مادرش نه ماه پیش به بیماری تصلب شرایین مبتلا شده بود، اما او نیز مانند بسیاری از زنان روستا به هر آنچه پزشک میگوید باور نداشت. چگونه باور کند؟ او پدرش را دیده بود که بارها با افتخار میگفت که هرگز به پزشک مراجعه نکرده است، و مادرش را دیده بود که بدون هیچ مشکل سلامتی از هشتاد سالگی گذشته بود.
جاسم از صندلی بلند شد و به مادرش که در سمت راستش نشسته بود و تمام حرکاتش را با دقت تماشا میکرد، نگاه کرد. چشمان خستهاش نشاندهنده اندکی غم تلخ بود و به شقیقههایش خیره شده بود؛ شقیقههایی که اکنون اسیر سفیدی مو شده بودند و موهای سفید به آرامی به پیشانیاش نفوذ کرده بود، در منظرهای که شبیه ستارهها در شبهای تابستان بود. او تن لاغر خود را به سمت چپ خم کرد و از میان ردیف صندلیها به سمت در خارجی مطب گذشت تا سیگاری روشن کند. بیهوده تلاش میکرد تا با بازدم دود، تمام غمهایی که بر سینهاش سنگینی میکردند را دور براند: بیماری مادر، نیاز به پول، خانه فرسودهاش و بحران بدهی خفهکننده. و ناگهان احساس عجیبی به او دست داد و حسی شبیه به یقین به سراغش آمد، وقتی به این فکر افتاد که شاید کسانی که از پدر و مادرانشان چیزی به ارث نمیبرند، پاکترین فرزندان نسبت به والدین خود باشند. او در آن لحظات با خود پرسید که فرزندان ثروتمندان چه برتریای در چنین موقعیتهایی دارند، مگر اینکه پول پدر و مادرانشان باشد؟
جاسم سیگار را پس از کشیدن روی زمین انداخت و آن را با شدت زیر پاشنه کفشش مالید، درگیر این فکر، گویی رازی بزرگ اجتماعی را کشف کرده بود که با کشفیات مأموریتهای علمی در مقبرههای فرعونها برابری میکرد، جایی که شواهد علمی محکم وجود دارد. او به عقب چرخید و به سمت در مطب حرکت کرد تا دوباره از میان صفها بگذرد و به سمت منشی پزشک برود. نگاه بیماران و همراهانشان با کنجکاوی یا ترس از نقض نظم نوبتدهی، او را دنبال میکرد. او بدون اینکه با منشی صحبت کند، مقابل او ایستاد و چشمانش به دفتر نوبتدهی خیره بود. نیم ساعت پیش، منشی به او اطلاع داده بود که نام مادرش در ردیف بیستوهشتم بیماران مراجعهکننده قرار دارد. با نگاهی سریع به اسامی، دید که منشی بیستوچهار نام را با خودکار آبی خط زده است. اگرچه این عمل خط زدن برای کسی که در این شغل کار میکند بسیار عادی بود، اما جاسم از دیدن این منظره وحشتزده شد و کنجکاوی او را برانگیخت تا از منشی بپرسد: «چرا فقط کنار اسم علامت نمیگذاری؟» و پاسخ منشی پزشک این بود: «چه فرقی میکند؟»
این پاسخ به سوالی غیرمنتظره تبدیل شد و در همان لحظه جاسم در پاسخ دادن حیران شد، اما تنها گفت: «هیچ فرقی ندارد.» و به عقب چرخید تا نگاهش بر چهره مادرش مستقر شود که در آن سالن جز او کسی را نمیدید، با وجود علائم بیماری که بر چهرهاش نمایان بود. او این لحظات را برای مدت طولی به یاد خواهد آورد، زمانی که روزها بعد مقابل قبر مادرش ایستاده بود و با هر دو دست خشکیدهاش، سنگ قبر را که نام مادرش با رنگ سیاه بر لوحی از مرمر سفید حک شده بود، میشست؛ سنگی که دست منشی به آن نمیرسید تا دوباره نامش را خط بزند.
