از چین تا اندلس
در قرن هفتم میلادی، تصمیماتی در دمشق گرفته میشد که پژواک آنها به شرق تا مرزهای چین و به غرب تا اندلس میرسید. از همینجا، امویان یکی از گستردهترین دولتهای عصر خود را اداره میکردند و دمشق محل تلاقی سیاست، تجارت، فرهنگ و دانش بود.
اما داستان سوریه هزاران سال پیشتر آغاز شده بود؛ بر زمین آن، برخی از قدیمیترین شکلهای سکونت شهری جهان شکل گرفت و از اوگاریت یکی از قدیمیترین الفباهای شناختهشده جهان پدید آمد و بر لوحهای آن، یکی از قدیمیترین ملودیهای ثبتشده در تاریخ حفظ شد. اینجا انسان به صدای خود حرف داد و ردپایی از موسیقیاش بر جای گذاشت که زمان آن را محو نکرد. از ابله و اوگاریت تا تدمر، بصری، حلب و دمشق، تاریخ در سوریه گذرا نبود، بلکه تجمیع شد تا به بخشی از هویت مکان و انسان تبدیل گردد.
و امروز، پس از دههها استبداد و سالها جنگ، سوریه تنها با چالش بازسازی آنچه ویران شده روبرو نیست، بلکه با فرصتی نادرتر: بازسازی خود روبرو است.
دولت کنونی تلاش میکند تا حضور کشور را در سطح عربی و بینالمللی از طریق احیای رویدادهای فرهنگی و اقتصادی و نمایشگاهها، و نیز گشایش به سوی سرمایهگذاری، بخش خصوصی، سرمایههای خارجی و تجربیات خارجی بازیابی کند. کشوری با این حجم از نیازها، منتظر ترمیم یک بخش واحد نیست، بلکه نیاز به راهاندازی مجدد یک چرخه اقتصادی کامل دارد؛ از مسکن، انرژی و حملونقل تا صنعت، گردشگری و خدمات.
اما سختترین آنچه ویران شده، با چشم دیده نمیشود.
زیرا بازسازی نیز با بازیابی اعتماد میان شهروند و دولت آغاز میشود، و فراهمسازی زمینه برای بازگشت آوارگان و پناهندگان به زندگیای پایدار و مولد، و تقویت آگاهی اجتماعی که از آثار استبداد و جنگ بهبود یابد؛ بهگونهای که دیگر اسیر واکنشهای گذشته نباشد، بلکه تجربه خود را به دانش و پایهای برای توسعه تبدیل کند.
و در اینجا سوریه بیش از یک بازار برای بازسازی است. این کشوری است که آنچه سرمایه نمیتواند بسازد را در اختیار دارد: موقعیت جغرافیایی، تاریخ، فرهنگ و انسان. و آنچه نیاز دارد، نهادهای قانونی و محیطی امن است که سرمایهگذاری را شریکی در پیشرفت کند.
شاید زیباترین چیزی که سوریه امروز میتواند خلق کند، این باشد که شاعرانی که هنوز به دنیا نیامدهاند، دمشق دیگری را به ارث ببرند که سزاوار سرودن شعر دربارهاش باشد.
