منصبت‌ها شخصیت نمی‌سازند

کلماتی بر روی سکوهای سخنرانی گفته می‌شوند که در حافظه نمی‌مانند، اما گاهی آنچه در سایه‌ی این مراسم رخ می‌دهد، تأثیر عمیق‌تری می‌گذارد. در آن روز، نه برنامه‌ی مراسم و نه تیترهای سخنرانی‌ها مرا جذب کرد، بلکه صحنه‌ی کوچکی در گوشه‌ای از سالن توجهم را جلب کرد. دکتر موضی الحمود در میان حاضران نشسته بود و جوانی روبروی او ایستاده و با او صحبت می‌کرد. او نه نگاهی به گوشی تلفن خود انداخت، نه بی‌قراری برای پایان دادن به گفتگو نشان داد و حتی یک‌بار هم حرف جوان را قطع نکرد. او با دقت به صحبت‌های او گوش داد تا زمانی که سخنش به پایان رسید، سپس با آرامش به او پاسخ داد.

صحنه‌ای که ممکن است از نگاه دیگران پنهان بماند، اما مرا متوقف کرد.

هر کسی که دکتر موضی الحمود را بشناسد، از سوابق طولانی او آگاه است. فعالیت‌های آکادمیک او در دانشگاه کویت آغاز شد و سپس عمادگی دانشکده تجارت، اقتصاد و علوم سیاسی را بر عهده گرفت. بعداً به عنوان معاون مدیر دانشگاه برای برنامه‌ریزی و ارزیابی خدمت کرد و پیش از آنکه وزارت آموزش و پرورش و وزارت آموزش عالی را بر عهده گیرد، این سوابق را پشت سر گذاشت. پس از آن نیز فعالیت‌های آکادمیک خود را در دانشگاه عربی باز کرد. سیره‌ای که بسیاری آن را می‌شناسند و به همین دلیل، این سوابق نبودند که مرا در آن روز جذب کردند.

آنچه مرا جذب کرد، چیزی بود که در رزومه‌ی شخصی نوشته نمی‌شود؛ گاهی چند دقیقه‌ی اندک، تصویری را به شما می‌دهد که سال‌ها خواندن عناوین شغلی و دستاوردها نیز قادر به ارائه‌ی آن نیستند. انسان، هرچقدر هم که مقام بالایی داشته باشد، در نحوه‌ی برخوردش با دیگران، در صبرش هنگام گوش دادن، در احترامش به کسی که روبروی او ایستاده و در این احساس که گوینده احساس کند با شخصی صحبت می‌کند که با تمام توجه همراه اوست، نه با مسوولی که تحت نور رسانه‌هاست، خود را نشان می‌دهد. چه بسیار افراد کوچکی که مقام آن‌ها را بالا برد اما اخلاقشان نه، و چه بسیار افراد بزرگی که مقامشان آن‌ها را فروتن‌تر کرد.

در اینجا این سوال در ذهنم مطرح شد: آیا مقام است که انسان را می‌سازد، یا انسان است که به مقام ارزش می‌بخشد؟

من پاسخ قطعی ندارم، اما این همان برداشتی بود که از آن روز با خود بردم. علم، در بسیاری از موارد، آرامش بیشتری به صاحبش می‌بخشد تا میل به جلب توجه. و افرادی هستند که برای ماندن در حافظه‌ها نیازی به صحبت‌های زیاد ندارند؛ سبک برخوردشان کافی است تا حضورشان در ذهن‌ها باقی بماند.

ما اغلب درباره‌ی مسئولان از طریق تصمیمات و دستاوردهایشان می‌نویسیم و این حق آن‌هاست، اما جنبه‌ی دیگری نیز وجود دارد که کم‌اهمیت نیست؛ آنچه مردم در سایه‌ی سکوهای سخنرانی و دوربین‌ها می‌بینند. آن جزئیات کوچک است که باقی می‌ماند، زیرا برای نمایش ساخته نشده‌اند، بلکه انسان را همان‌گونه که هست نشان می‌دهند.

من از آن مراسم خارج شدم و عنوان سخنرانی و جزئیات برنامه را فراموش کرده بودم، اما تنها آن صحنه‌ی کوتاه در ذهنم ماند. شاید به همین دلیل احساس کردم نوشتن درباره‌ی آن، صادقانه‌تر از نوشتن درباره‌ی هر مقامی است که او بر عهده داشته است.

دکتر موضی الحمود، از نظر من، نمونه‌ای از زن کویتی است که جایگاه خود را با علم و کار ساخته و در عین حال، آرامش و احترامش به مردم را حفظ کرده است. این ویژگی‌ها به او توسط مقام‌ها داده نمی‌شود، بلکه موقعیت‌ها و رفتارها آن‌ها را آشکار می‌سازند. شاید به همین دلیل است که آن صحنه در حافظه‌ی من بیشتر از هر کلمه‌ای که در آن مراسم گفته شد، باقی مانده و به عنوان الگویی شایسته که نسل‌های جدید، چه از نظر جایگاه و چه از نظر دانش، می‌توانند از آن بیاموزند، در ذهن من زنده است.