عدسی‌های باز و دل‌های بسته

در زمانی که گوشی‌های هوشمند به بخشی جدایی‌ناپذیر از دستان ما تبدیل شده‌اند، دیگر هیچ چیز از لنز دوربین‌ها پنهان نمی‌ماند. ما از وعده غذایی خود عکس می‌گیریم، پیش از آنکه آن را بچشیم، و از غروب خورشید ثبت می‌کنیم، پیش از آنکه به تماشای آن بپردازیم. زندگی روزمره‌مان را ثبت کرده و سپس با شتاب آن را در پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنیم، در جستجوی لایک، نظر یا اشتراک‌گذاری. ما صحنه را با دقت قاب‌بندی می‌کنیم، اما در درک و دربرگرفتن انسان شکست می‌خوریم. نورپردازی و زوایا را با دقت تنظیم می‌کنیم، در حالی که ظریف‌ترین نشانه‌هایی که یک قلب شکسته ارسال می‌کند، از دید ما پنهان می‌ماند.

اما در میان این سیل خروشان از تصاویر، پرسشی دردناک مطرح می‌شود: آیا ما هنوز انسان را می‌بینیم؟ ما در ثبت لحظات استاد شده‌ایم، اما در ثبت رنج انسانی مهارت خود را از دست داده‌ایم. این مسئله به هسته روابط انسانی مربوط می‌شود.

انقلاب دیجیتال تحولی بی‌سابقه در رسانه‌های ارتباطی ایجاد کرده است، اما همزمان ماهیت روابط میان انسان‌ها را نیز بازآرایی کرده است. فناوری ما را بیشتر مشغول صفحات نمایش نسبت به چهره‌ها کرده و بیشتر علاقه‌مند به آنچه در گوشی‌هایمان رخ می‌دهد تا آنچه در قلب اطرافیانمان می‌گذرد. انسان اکنون قادر است از اخبار افرادی که در دورترین نقاط جهان زندگی می‌کنند باخبر شود، در حالی که ممکن است نداند همسایه‌اش درگیر یک بحران روانی است یا یکی از اعضای خانواده‌اش در حال تجربه افسردگی خاموشی است. چه احساسات عمیقی وجود دارند که دستگاه‌ها قادر به انتقال آن‌ها نیستند.

این رفتار که ناشی از گذراندن ساعات طولانی پشت صفحات نمایش است، باعث شده است ما توانایی گوش دادن، مشاهده و تعامل انسانی خود را از دست بدهیم. بیایید بدانیم که همدلی از پشت یک صفحه نمایش زاده نمی‌شود، بلکه از تعامل چشمی، حضور فیزیکی و احساس صادقانه نسبت به رنج دیگران سرچشمه می‌گیرد. یک کلمه صادقانه، یک تماس تلفنی، یک بازدید کوتاه یا یک پیام اطمینان‌بخش، گاهی اوقات می‌تواند تأثیر بیشتری از هزاران پستی داشته باشد که لایک‌های زیادی کسب می‌کنند.

همدلی ارزشی است که کسب می‌شود و مسئولیت زنده نگه داشتن آن از خانواده آغاز می‌گردد. کودکی که می‌بیند والدینش به دیگران کمک می‌کنند، از بیماران عیادت می‌کنند، به سالمندان احترام می‌گذارند و به احساسات مردم اهمیت می‌دهند، بزرگ می‌شود در حالی که درک کرده است انسانیت تنها یک شعار نیست، بلکه یک تمرین روزمره است. سپس مدرسه می‌آید که نباید نقش آن محدود به انتقال دانش باشد، بلکه باید شخصیت را نیز پرورش دهد. دانش‌آموز نیاز دارد تا مهارت‌های همدلی، گوش دادن، کار داوطلبانه، حل تعارضات از طریق گفتگو و احترام به تفاوت‌ها را بیاموزد، به همان اندازه که به ریاضیات، علوم و زبان‌ها نیاز دارد. ارزش‌ها تنها با متون آموزش داده نمی‌شوند، بلکه از طریق عمل، الگوسازی و فعالیت‌هایی که به دانش‌آموز اجازه می‌دهد رنج دیگران را حس کرده و با آن‌ها تعامل کند، در وجود او نهادینه می‌شوند. بنابراین مدرسه نباید تنها به تلقین دانش اکتفا کند، بلکه باید وجدان را نیز تربیت نماید. رسانه‌ها نیز قدرت عظیمی در شکل‌دهی به آگاهی اجتماعی دارند، زیرا مسئولیت آن‌ها به ساخت حس انسانی امتداد می‌یابد. برجسته کردن داستان‌های همبستگی، کار داوطلبانه، ابتکارات انسانی و نمونه‌های رحمت، فرهنگی را در جامعه ریشه‌دار می‌کند که در آن انسان پیش از رویداد دیده شود و کرامت انسانی بر هیجان ارجحیت یابد.

و در نهایت، حقیقتی که باید همیشه به یاد داشته باشیم این است که بزرگ‌ترین تصویری که انسان می‌تواند ثبت کند، آن نیست که در حافظه گوشی ذخیره می‌شود، بلکه آن است که در قلب انسان دیگری حفظ می‌گردد، زمانی که احساس کند در لحظه درد خود تنها نبوده است. بیایید اشیاء را به ترتیب صحیح بازچینی کنیم: انسان اولویت دارد، سپس تصویر. روزی خواهد رسید که تمام تصاویری که ثبت کرده‌ایم محو شوند و از ما تنها اثری باقی بماند که در روح دیگران به جای گذاشته‌ایم. بیایید مراقب باشیم که در آلبوم عمرمان، در کنار هزاران تصویر، یک تصویر نیز وجود داشته باشد که توسط لنزها ثبت نشده باشد: تصویری از انسانی که به درد انسان دیگری پی برد و او را در آغوش گرفت.