ایران... زمانی که اعراب به میدان پاسخ تبدیل میشوند
سؤالی که با هر بحران تکرار میشود این است: چرا هرگاه ایران تحت فشار یا ضربات نظامی قرار میگیرد، پیامدهای آن به کشورهای خلیج فارس نیز سرایت میکند؟ و چرا رژیم ایران هدف قرار دادن محیط عربی خود را به بهانه وجود پایگاههای آمریکایی توجیه میکند، در حالی که این پایگاهها در کشورهای متعددی خارج از خلیج فارس توزیع شدهاند؟ و اگر اسرائیل «دشمن اول» در خطابههای اوست، چرا هزینه مواجهه به جای آن به سوی کشورهای عربی هدایت میشود که در این نزاع دخالتی نداشتهاند؟
از زمان به قدرت رسیدن نظام ملایان در سال ۱۹۷۹، دشمنی با اسرائیل به سنگ بنای خط ایدئولوژیک او تبدیل شد و به عنوان توجیهی برای گسترش منطقهای و ساخت شبکهای گسترده از نمایندگان ارائه گردید. اما سیاست با شعارها سنجیده نمیشود، بلکه با جهتگیری اعمال اندازهگیری میگردد. و هنگامی که این خطابه در لحظات مواجهه آزمایش شد، تناقض آشکار شد؛ زیرا کشورهای عربی به متحدانی در نبردی که رژیم علیه اسرائیل اعلام میکند تبدیل نشدند، بلکه به صحنههایی تبدیل شدند که امنیت و ثبات آنها بهای این مواجهه است. و خطرناکتر آنکه هدف قرار دادن محیط عربی رفتاری نیست که توسط بحرانهای اخیر تحمیل شده باشد، بلکه الگویی تکرارشونده در سیاست ایران است. از دههها پیش، پروژه ایران با گسترش نفوذ از طریق ابزارهای سیاسی و نظامی فرامرزی پیوند خورده و تعدادی از صحنههای عربی را به میدانهای درگیری و فشار تبدیل کرده است. بنابراین آنچه امروز شاهد آن هستیم استثنایی نیست، بلکه امتدادی از مسیری طولانی است که امنیت عربی را به یکی از مهمترین برگههای مذاکره و مبادله تبدیل کرده است. و در هر موجی از تشدید تنش، کشتیرانی بینالمللی، تأسیسات انرژی و امنیت خلیج فارس مورد تهدید قرار میگیرد، در حالی که ایران از لغزش به سوی مواجهه همهجانبه با اسرائیل اجتناب میکند، زیرا از برتری نظامی، اطلاعاتی و حمایت آمریکا که اسرائیل از آن برخوردار است آگاه است.
و در اینجا منطق محاسبات آشکار میشود؛ معیار نه ایدئولوژی اعلامشده، بلکه ترازوی قدرت و بقای نظام است. و تناقض اخلاقی در این است که نظامی که شعار حمایت از مستضعفان را سر میدهد، در تبدیل کردن کشورهای عربی و اسلامی به صحنههای درگیری و تحمیل هزینه نزاعهایی که ارتباطی با منافع ملی مردم آنها ندارد، تردید نکرده است. و به جای احترام به حاکمیت همسایگان، این کشورها به عنوان برگههای فشار استفاده میشوند که هرگاه فشار بر تهران افزایش مییابد، آشکار میسازد که پروژه ایران بیشتر به دنبال گسترش نفوذ است تا مواجهه با اسرائیل.
حمله به امنیت خلیج فارس یک اختلاف سیاسی نیست، بلکه نقض صریح قانون بینالملل و منشور سازمان ملل متحد است. همچنین تهدید کشتیرانی بینالمللی و تأسیسات انرژی کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد و ثبات بازارهای انرژی، زنجیرههای تأمین و تجارت بینالمللی را سست میکند. بنابراین امنیت خلیج فارس دیگر تنها مسئله دفاع از مرزها نیست، بلکه دفاع از نظام منطقهای و حاکمیت کشورهای آن است. و این مستلزم آن است که کشورهای خلیج فارس بر قانون بینالملل پافشاری کنند، بازدارندگی جمعی را تقویت کنند، موضع مشترک خلیجی و عربی را متحد سازند و جبههای داخلی بسازند که قادر به مقابله با فشارهای امنیتی، رسانهای و اقتصادی باشد.
تجربه ثابت کرده است که نظامها با اعمالشان شناخته میشوند نه با شعارهایشان. و کسی که امنیت اعراب را صحنهای برای تسویه حسابهای خود قرار میدهد، در حالی که مواجهه با کسی که او را دشمن اول خود مینامد را به تعویق میاندازد، پروژهای برای آزادیبخشی رهبری نمیکند، بلکه پروژهای برای نفوذ و سلطهگری است. تاریخ شعارها را ثبت نمیکند، بلکه جهت موشکها را ثبت مینماید؛ و هنگامی که موشکها به سوی پایتختهای عربی بیشتر از آنکه به سوی دشمن اعلامشده هدایت شوند، واقعیتها از خطابه رساترند.
