پس از ساعت نه شب
تمارسان تماس بعد ساعت نه شب، تا مدتهای نزدیک، بیاحترامی به حریم عصرها تلقی میشد، یا همانطور که ما به سادگی آن را «بیملاحظگی» مینامیدیم.
اما امروز، سکوت پس از ساعت نه است که نگرانیبرانگیز شده است و پیامهای دیررس، یا آنهایی که با نخستین نخ سپیدهدم میرسند، به آیینی روزمره برای اطمینان از حال خوب عزیزانمان تبدیل شدهاند.
جزئیات زندگی ما همانند واژگانمان دگرگون شده است، تا جایی که پرسش نخست در آغاز هر روز «آیا شما خوبید؟» است. شبها در شهرهای ما که میان کمربندهای فقر، محرومیت و ویرانی پراکندهاند، یا آنهایی که تهدید جنگ میشوند، یا آنهایی که زیر ابر سنگین نگرانی پنهان شدهاند، سریعتر از روزها میگذرند.
روز با نوری طلوع میکند که تاریکی یک شب پر از اضطراب را میشکند، چه به دلیل آنچه در اطرافت میگذرد و چه به دلیل توالی حملات در اینجا و آنجا، تا جایی که گویی به شهرکها و محلههای ما نیز سرایت کرده و به هر خانهای رسیده است... دوستت از تو میپرسد: «چه چیزی تو را در این ساعت بیدار کرد؟» و تو با نوعی اعتراف جمعی پاسخ میدهی: «آیا خواب عمیق بازگشته است؟».
وقتی رنج در سراسر زمین گسترده پراکنده شد و غزه و جنوب لبنان همچنان در حال ناله بودند، حتی پس از آنکه گفته شد آتشبس آغاز شده است، صدای آن غزی که در چادرش نشسته بود آمد تا کل صحنه را خلاصه کند: «این چه آتشبسی است؟ درباره چه صحبت میکنید؟ به آنها اعتماد نکنید». مکالمات روزانهات را از کجا و چگونه آغاز میکنی؟ با همان پرسش: «خیر باشید... ما اخبار آخر شب و نخستین روز را در نزد شما شنیدیم». و شاید آن را با این جمله دنبال کنی: «خیر در نزد ما و نزد شماست!»
در نوعی از طنز تلخ واقعیت. گویی این عبارت ساده به نیایشی روزمره تبدیل شده که همه آن را با یکدیگر رد و بدل میکنیم. شاید برخی ما در طول سالهای طولانی نزدیک شدن به آن موجودیت، آموختهاند که چگونه نور را از دل تاریکی بدزدند و چگونه به زندگی چنگ زنند، هرگاه شب سیاهتر میشد و آنها یا شیاطینشان محاصرهاش میکردند. نگرانی برایت بر سر کسانی که دوستشان داری میگیرد و میدانی که آنها نیز به نوبه خود نگران تو هستند. دیگر جزئیات مهم نیستند، زیرا همه چیز به پروژهای بزرگتر پیوند خورده است که ابعادش در میان خطابی سیاسی، یا نقشهای که پیش جهان برافراشته میشود، یا تهدیدی جدید که به فهرست طولانی تهدیدها افزوده میشود، نمایان میگردد. گویی پیام یکی است: در انتظار فاجعه زیست کنید. و شاید خطرناکترین چیزی که آنها در تثبیت آن موفق شدند، این بود که نگرانی به همراهی همیشگی انسان از کودکی تبدیل شود.
حتی در زبان روزمره ما و در بسیاری از چیزهایی که تکرار میکنیم، ترس پیشی میگیرد. و با وجود تمام تلاشهایشان برای توزیع وحشت، و با وجود پروژههای گستردهشان که برخی از آنها از کشوهای بستهشان به سختی نشت میکند، با وجود همه اینها، هنوز فضایی کوچک باقی است که با جغرافیا یا موازنه قوا در قلب یا وجدان سنجیده نمیشود، یا شاید ایمان ریشهدار به عدالت باشد، به ویژه برای صاحبان حق.
و شاید آزاردهندهترین چیز برای سازندگان وحشت این باشد که آنها درک نمیکنند امید، همانند ترس، گسترش مییابد. شاید نتواند جنگی را متوقف کند یا موشکی را دفع نماید، اما آنچه آنها میخواهند از ما بگیرند را در درون ما حفظ میکند: امید به اینکه آینده آنگونه که آنها میخواهند یا برنامهریزی میکنند نخواهد بود، و تاریخ به ما آموخته است که پیروزیهای آینده از دل ویرانیها برمیخیزند... و با هر نخ سپیدهدم، درمییابیم که شب، هرچند طولانی باشد، نمیتواند آسمان را انحصار کند، همانطور که زیاد الرحبانی گفت: «امید هست....».
