جنگ تفریح نیست
با وجود توافق طرفین درگیری، یعنی واشنگتن و تهران، بر سر آتشبس در ژوئن ۲۰۲۶، درگیریها متوقف نشده، بلکه به شدت از سر گرفته شدهاند که این امر نشاندهنده عمق بحران، فقدان اعتماد و دشواری دستیابی به هرگونه تفاهم پایدار است.
آینده چه چیزی را در خود پنهان دارد و دو طرف چگونه این درگیریها را مدیریت خواهند کرد؟ آیا هر یک قادر به ادامه رویارویی محاسبهشده خواهند بود یا اوضاع از کنترل خارج شده و به جنگی منطقهای تبدیل میشود؟
آمریکا خواهان رفع محاصره تنگه و بازگشت ترافیک دریایی به وضعیت پیش از آغاز جنگ است و در مقابل، ایران حملات آمریکا را نقض حاکمیت خود میداند و هر دو طرف با بهانه عدم پایبندی به بندهای آتشبس، از توافق فرار میکنند.
آمریکا ایران را به نقض آتشبس از طریق هدف قرار دادن نفتکشها در تنگه متهم کرد و در پاسخ، به گفته واشنگتن، فهرستی از اهداف انتخابی را بمباران نمود. در مقابل، ایران ادعا میکند که با همان شدت و قدرت پاسخ داده است، اما موشکها و پهپادهای آن به سمت حملات علیه کویت و بحرین حرکت میکنند! پاسخ ایران حیرتانگیز است، زیرا کشتیها و ناوهای آمریکایی در برد موشکهای ایران قرار دارند، اما ایران چشمان خود را بر این موضوع میبندد و واقعیت نادیده گرفتن پاسخ مستقیم آشکار است؛ رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، صراحتاً اعلام کرده است که هر عملیات نظامی که توسط ایران انجام شود و منجر به کشته شدن تنها یک نظامی شود، به معنای اعلام جنگ تمامعیار خواهد بود.
ایران از ورود به جنگ تمامعیار هراس دارد که رفتاری طبیعی با توجه به آگاهی از میزان ویرانیهایی است که متحمل خواهد شد. آمریکا نیز درک میکند که پاسخ ایران و بزرگترین خسارت متوجه متحدانش در منطقه خواهد شد.
نتیجه این حملات یا خواسته هر طرف از سه سناریو خارج نخواهد شد:
سناریوی اول: بازگشت به مذاکرات، پس از آنکه هر طرف دارای برگهای برنده مذاکره باشد؛ سناریویی که تقریباً غیرعملی به نظر میرسد، بهویژه با توجه به اینکه ایران بر افزایش هزینه جنگ برای منطقه و جهان تأکید دارد، در حالی که آمریکا با ادامه فشار و استفاده از زور مفرط، محاصره و تحریمهای اقتصادی سخت را تشدید میکند.
سناریوی دوم: ادامه جنگ محدود از طریق انتخاب نقاط دردناک اما کنترلشده، که همچنان در چارچوب کنترل باقی میماند.
سناریوی سوم: جنگ تمامعیار که خواسته و هدف اسرائیل است و ممکن است رئیسجمهور ترامپ که نمیتوان خواسته او را پیشبینی کرد، به این تمایل بپیوندد. در مقابل، ایران از پیامدهای جنگ تمامعیار برای خود آگاه است و بنابراین، از همان منظر افزایش هزینه جنگ، ممکن است تلاش کند برخی کشورهای منطقه را به عنوان طرف مستقیم در جنگ درگیر کند.
در پایان، ممکن است منطقه در چرخهای معیوب از «نه جنگ و نه صلح» گرفتار به نظر برسد، با این حال، حکمت گمشده مؤمن است و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از پیامدهای جنگ آگاهند و میدانند که این وضعیت شوخی نیست. ضبط نفس به معنای ضعف نیست، بلکه جنگی است که ما در آن طرف نبودیم و از آن حمایت نکردیم. بنابراین، تا زمانی که امید کوچکی برای دیپلماسی وجود دارد، باید از آن حمایت کرد و شاید تشدید تنشهایی که مشاهده میکنیم، به صلحی جامع منجر شود.
