کلمه: دوست بزرگ من
هرگز آسان نیست که مردی به عظمت یک ملت را تسلیت بگوییم، و نه کار سادهای است که رابطهای را که روزگار آن را شکل داد، مواضع آن را استوار ساخت و اسرار آن را پاس داشت، در چند سطر خلاصه کنیم... اما من امروز نه با قلم سیاستمدار و نه با قلم روزنامهنگار مینویسم، بلکه با قلب دوستی مینویسم که از جدایی لرزیده است، و با تلخی میگویم که این تلخی، با رضایت به قضای الهی و تقدیر او کاسته میشود: «امروز دوست بزرگ خود را از دست دادم»، امیر و پدر بزرگ، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی.
و پیش از ورود به سوگواری برای او، و میان آوار غم، خاطراتم به ریشههای دوستی ما بازمیگردد که تا زندهام به آن افتخار خواهم کرد؛ دوستی که در اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی و در جریان یکی از سفرهایم به دوحه شکل گرفت، زمانی که ایشان ولیعهد بودند. در آن زمان دریافتم که با شخصیتی استثنایی روبرو هستم که آرزوهایی فراتر از مرزهای جغرافیایی دارد، ارادهای که هیچگاه تسلیم غیرممکنها نمیشود، و عزمی که کوهها را میلرزاند.
در طول دهههایی که پس از آن دیدار گذشت، افتخار نزدیکی به ایشان را داشتم. زمانی که ایشان به عنوان امیر دولت قطر به قدرت رسیدند، افتخار کردم که نخستین مصاحبه مطبوعاتی خود را با ایشان انجام دهم که آن زمان به صورت «زنده» از تلویزیون رسمی قطر پخش شد و در روزنامه «القبس» در دوم سپتامبر ۱۹۹۶ منتشر گردید. از جمله آنچه در آن زمان گفتند، جملهای است که هنوز در حافظهها زنده است: «دموکراسی یک ضرورت اجتنابناپذیر است و اگر آغاز شود، باید ادامه یابد». همچنین در آن زمان بر اهمیت بسیار زیاد خود برای تقویت روابط کویت-قطر و استوارتر شدن آنها تأکید کرد، تا جایی که روابط برادرانه به الگویی تبدیل شد که در زمینه انسجام، هماهنگی و وحدت سرنوشت به آن تمسک جویند.
در نقاط عطف بسیاری که ما را به هم پیوند داد، ایشان را به عنوان شنوندهای باکلاس و از نوع نادر، و دوستی راستین، وفادار در دوستی و امین در نصیحت شناختم. ایشان با تمام وجود گوش میداد، با ذهنی باز بحث میکرد و با سینهای گشاده و قلب برادر بزرگ، نظر دیگران را میپذیرفت.
شیخ حمد رفت، اما تأثیر او در حافظه منطقه و جهان حک خواهد شد. از زمانی که در سال ۱۹۹۵ به قدرت رسید، آرزوهایش صرفاً رؤیاهایی روی کاغذ نبودند، بلکه به دستاوردهای بیسابقهای تبدیل شدند که چهره قطر را دگرگون کردند و این کشور را از یک دولت خلیجی آرام به قدرتی منطقهای و بینالمللی تبدیل نمودند که نادیده گرفتن آن دشوار است.
شیخ حمد به این باور داشت که وسعت سرزمین یک کشور، جایگاه آن را نمیسازد، بلکه این اراده، چشمانداز و سرمایهگذاری بر روی عنصر انسانی است که این جایگاه را میسازد. و به لطف آن چشمانداز بینشمند، قطر به بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایع در جهان، یک قدرت سرمایهگذاری جهانی و دارای حضور مؤثر در محافل بینالمللی مختلف تبدیل شد.
ایشان هرگز، خداوند او را بیامرزد، از خانه داخلی خود غافل نبود، جایی که شهروند قطری محور اصلی توجههایش بود. ایشان او را در صدر اولویتهای خود قرار دادند و سرمایهگذاریهای کلانی در بخشهای بهداشت و آموزش انجام دادند، با این باور که ساختن انسان، پایه و اساس ساختن میهنهاست. و در نتیجه این سیاست خردمندانه، نرخ بیکاری در قطر به حداقل خود رسید و سطح زندگی به شکل چشمگیری افزایش یافت. سهم سرانه شهروند قطری از تولید ناخالص داخلی جهشی داشت تا به یکی از بالاترین سطوح جهانی برسد. همچنین قطر در شاخصهای توسعه انسانی منتشر شده توسط سازمانهای بینالمللی رتبه اول را کسب کرد، همزمان با یک جهش اقتصادی و عمرانی شگفتانگیز که چهره دوحه را دگرگون کرد و آن را به یکی از مراکز اصلی جهان مدرن تبدیل نمود، در حالی که هویت و اصالت خود را حفظ کرد.
و اگر تاریخ حاکمان را به خاطر آنچه بنا کردند جاودانه سازد، مدت زیادی در برابر روز ۲۵ ژوئن ۲۰۱۳ خواهد ایستاد؛ روزی که مرحوم درس بزرگی به جهان در بخشندگی و خودفروشی آموخت و عشقش به کشورش را در زیباترین شکل خود نشان داد. در اوج بخششهایش، شیخ حمد ثابت کرد که او اسیر صندلی قدرت یا طلبکار قدرت نبود، بلکه طلبکار رفاه میهنش بود، زمانی که داوطلبانه قدرت را به پسرش و ولیعهدش، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، واگذار کرد.
این موضع، تجلیبخش مسیری بود که به اوج خود رسیده بود؛ مسیری متعلق به رهبری استثنایی و چشماندازی فراتر از حال و ناظر به آینده، که در آن حکمت او در انتخاب نیکو، تربیت و آمادهسازی نمود یافت. بنابراین، تحویل امانت به صاحبعالیجاه شیخ تمیم بن حمد، تنها یک انتقال قدرت نبود، بلکه انتقال و تداومی از آرمانها بود. شیخ تمیم ثابت کرد که بهترین جانشین برای بهترین پیشینیان است و پرچم را با امانتداری و توانمندی کامل به دوش کشید.
آنچه امروز قطر شاهد آن است، یعنی تداوم رنسانس و تقویت نقش منطقهای و بینالمللیاش، جز ثمرهای مبارک از کاشتهای «امیر والد» نیست و تداومی طبیعی از مکتب رهبری اوست که جلوههای باشکوه آن در رهبری شیخ تمیم نمایان است.
خداحافظ ای «امیر والد» و «دوست بزرگ». با رفتنت، دوحه بنیانگذار رنسانس خود را از دست داد و امت عربی رهبری شجاع را از دست داد. اما من دوستی را از دست دادم که فضا را با حکمت، وفاداری و نجابت پر میکرد... ما به قطر عزیز، به رهبری، دولت و مردم آن، صمیمانهترین تسلیت و همدردی خود را ابراز میکنیم و جز آنچه خشنودِ خداست نمیگوییم: «انا لله و انا الیه راجعون».
