رزق تو گمراهت نمیکند
ای کسانی که از روزیتان میترسید، پیش از هر چیز از خدا بترسید و بدانید که: «و در آسمان روزی شما و آنچه به شما وعده داده میشود است؛ و سوگند به پروردگار آسمانها و زمین، این [حقیقتی] است همانگونه که شما سخن میگویید.» (ذاریات: ۲۲-۲۳) پس آنچه نزد مردم است، تمامشدنی است و آنچه نزد خداست، پایدار میماند. و روزی ما، چه فراوان باشد و چه اندک، از ما فراتر نمیرود. و هیچ چیز بهتر از توکل بر خدا و نیکگمانی نسبت به او نیست؛ چرا که خداوند متعال مطابق گمان بندگان نسبت به اوست. و بیایید سخن پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) را تأمل کنیم: «اگر شما چنانکه شایسته است بر خدا توکل میکردید، خداوند شما را همانگونه روزی میداد که پرندگان را روزی میدهد؛ که صبح به شکم خالی بیرون میروند و شب سیر و سرحال بازمیگردند.» و چه نیک گفت الشافعی:
تقوای خدا را پیشه کن، اگر غافل هستی
روزیت از جایی میآید که گمانش را نمیبری
چگونه از فقر میترسی، در حالی که خدا روزیرسان است؟
او روزی پرنده و ماهی در دریا را فراهم کرده است.
و هر کس گمان کند که روزی با زور و فشار به دست میآید،
روزی پرنده را با عقاب شریک شد.
ستایش ویژه خدا را که روزی در دست خداوند روزیرسان است. و اگر روزیها در دست انسانها بود، برخی بر برخی دیگر ستم میکردند.
روایت شده است که عروه بن اذینه در دوران خلافت هشام بن عبدالملک، وارد حضور او شد. هشام به او گفت: آیا تو آن کسی نیستی که میگفتی:
«من دانستم که اسراف از خلق من نیست
و آنچه روزی من است، به سوی من خواهد آمد
برای به دست آوردنش تلاش میکنم و این تلاش برایم دشوار است
و اگر بنشینم، روزیام به سوی من میآید و این تلاش برایم دشوار نخواهد بود»
و اکنون میبینم که از حجاز به شام آمدهای تا روزیات را طلب کنی!
عروه پاسخ داد: خداوند دانش تو را گسترش دهد ای امیر مؤمنان! تو در پند و اندرز بسیار کوشیدی و چیزی را به یادم آوردی که زمان آن را از یاد برده بودم. سپس فوراً خارج شد، بر مرکبش سوار شد و به سوی حجاز حرکت کرد.
در نیمهشب، هشام به یاد عروه افتاد و گفت: مردی از قریش حکمتی گفت و نزد من آمد، اما من او را با تندی روبرو کردم و از خواستهاش بازگرداندم. با این حال، او شاعری است و من نگرانم مبادا آنچه گفته باشد، حقیقت داشته باشد.
صبح که شد، دربارهاش پرسید و از رفتن او آگاه شد. هشام گفت: به خدا سوگند، باید بداند که روزیاش همانگونه که گفته بود، به سوی او خواهد آمد. سپس یکی از غلامانش را صدا زد، دو هزار دینار به او داد و گفت: به دنبال او برو و این پول را به او بده.
غلام به مدینه رفت و درِ خانه عروه را زد. عروه بیرون آمد و غلام پول را به او داد. عروه گفت: به امیر مؤمنان برسانید که من گفتم: تلاش کردم و کوشیدم، و به خانهام بازگشتم و روزیام به سوی من آمد.
و در پایان، تا زمانی که میدانیم عمرها و روزیها نوشته و محاسبه شدهاند، بیایید غم آنها را از خود دور کنیم و به سوی آنچه خیر دنیوی و اخروی ما در آن است، بنگریم.
و شما را سالم و پایدار بدارد.
